K U P

Paragraf w sercu

Kardynał Stefan Wyszyński o miłości i sprawiedliwości społecznej

Ludzkość jękiem niemowląt, tęsknotą matek i wołaniem mężów krzyczy o jedno tylko prawo,
o prawo miłości…

49

99

Kup

Drogi Czytelniku!

Kardynał Stefan Wyszyński to bardzo ciekawa postać. Jego posługa przypadła na trudne lata po zakończeniu drugiej wojny światowej, kiedy Polską rządziły władze kontrolowane przez Kreml. W takich niesprzyjających okolicznościach kardynał Wyszyński występował w obronie tych, którzy sami nie mogli się bronić i mówił w imieniu osób, które musiały milczeć. W niniejszej książce ukazano, że Prymas Tysiąclecia nie podburzał w ten sposób do rewolty, lecz przypominał o zasadach, które powinny obowiązywać w każdej prawidłowo funkcjonującej wspólnocie. Do najważniejszych z nich należą miłość i sprawiedliwość społeczna, bez których nie może istnieć żadna normalna rodzina, a tym bardziej demokratyczne państwo.

ks. dr Jerzy Jastrzębski

Spis treści

  • Książka składa się z pięciu rozdziałów.
  • Pierwszy przybliża ideę Wielkiej Nowenny i tłumaczy definicje miłości i sprawiedliwości społecznej.
  • Drugi pokazuje, że dbałość o miłość i sprawiedliwość wobec człowieka oznaczają troskę o jego godność i odpowiednie wychowanie go.
  • Trzeci jest poświęcony rodzinie – ukazuje jej rolę w życiu społecznym oraz jej prawa i obowiązki.
  • Czwarty przypomina, że Kościół jest stróżem życia narodu, obrońcą jego praw i wychowawcą. Przybliża także obowiązki niektórych członków narodu, tj. prawników, kapłanów, pracowników służby zdrowia, pedagogów, ludzi nauki, pisarzy i dziennikarzy.
  • Piąty omawia zasady współpracy między Kościołem a państwem oraz obowiązki obywateli wobec państwa.

Zobacz pełny spis treści

Wybrane opinie czytelników

  • Praca ta dobrze odzwierciedla kompetencje naukowe ks. Jerzego Jastrzębskiego, który podjął się zbadania interesującego, chociaż trudnego zagadnienia zawartego w licznych źródłach, starannie je przeanalizował, a przez to przejrzyście przybliżył nauczanie Prymasa Tysiąclecia polskim teologom, homiletom i kaznodziejom, czyniąc to dla ich dobra. Sumiennie przeprowadzone badania otwierają nowe perspektywy poznawcze, co jest szczególnie ważne w dobie minimalizowania znaczenia historii narodu i Kościoła. Oceniając pozytywnie wielki wkład autora rozprawy w polską homiletykę, należy mu życzyć dalszej pracy twórczej dla dobra teorii i praktyki głoszenia słowa Bożego”.
    ks. prof. dr hab. Jan Twardy
  • W celu rozwiązania problemu postawionego w tytule i tezach pracy autor obiera drogę «wnikliwego poszukiwania prawdy» Potwierdzeniem tej wielkiej staranności poszukiwań ks. Jerzego Jastrzębskiego jest fakt, że kwerenda objęła 12 archiwów i bibliotek w Polsce i 3 za granicą. W pracy wykorzystano 273 przemówienia prymasa, a także 81 publikacji bibliografii przedmiotowej i 141 pomocniczej. Praca, w całościowym ujęciu, jest interesująca i fragmentami oryginalna, bardzo rzetelnie opracowana z dużą dbałością o szczegóły, z których autor nie boi się wyprowadzać odważnych uogólnień, ale również wnikliwych dociekań szczegółowych. Istotną wartością pracy jest przedstawienie kardynała Stefana Wyszyńskiego nie tylko jako wybitnego "teoretyka" polemizującego krytycznie np. z tezami Marksa, ale przede wszystkim jako praktyka znającego i pojmującego życie z własnego doświadczenia. Moim zdaniem szczególnie wartościowy jest rozdział piąty pracy, dotyczący troski Kościoła i państwa o miłość i sprawiedliwość społeczną. Kardynał nauczał, że zarówno państwo, jak i Kościół winny być partnerami w trosce o dobro wspólne narodu. Wyjaśniał, że każda z tych wspólnot czyni to z innych racji. Państwo zabiega o pomyślność w wymiarze doczesnym, Kościół zaś ma na uwadze wymiar wieczny. Jeżeli angażuje się w sprawy ziemskie, czyni to ze względów religijno-moralnych, gdyż od sposobu przeżywania życia doczesnego zależy życie wieczne. Kardynał sformułował też zasady, które winny regulować współpracę państwa i Kościoła, tj. poszanowanie religii, wartości i tradycji chrześcijańskiej, respektowanie klasycznej koncepcji i wykładni prawa, konieczność istnienia i odpowiedniego użytkowania własności prywatnej oraz gwarancję godziwego bytu. Wskazywał też na obowiązki obywateli wobec państwa, takie jak służba wojskowa, płacenie podatków, posłuszeństwo i nieposłuszeństwo wobec władzy, a także okazywanie wdzięczności. Zdaniem prymasa obydwie strony winny respektować swoją odrębność, a zarazem uzgadniać swoje działania. Powinny one jednak cały czas pamiętać o godności istoty ludzkiej, która jest podstawą naszej kultury i dziedzictwa narodowego”.
    prof. dr hab. Zbigniew Królicki
  • Ks. dr Jerzy przedstawia słowa prymasa o propagowaniu "ducha stosowania prawa", które są fundamentalne dla prawników wszystkich pokoleń. Ta prawda głoszona przez kardynała Wyszyńskiego jest ponadczasowa. Nie wystarczy bowiem tylko znajomość przepisów prawa, ale niezbędna jest również właściwa ich interpretacja, dokonywana w duchu "sprawiedliwości zaślubionej z miłością". Prawo porządkuje bowiem wszystkie dziedziny życia, niesie ze sobą sprawiedliwość, ale i miłość. Stosując prawo, należy kierować się sprawiedliwością, wydobywając prawdę obiektywną, ale jednocześnie należy czynić to z miłością. Praca ks. Jerzego Jastrzębskiego w sposób doskonały akcentuje te myśli i wskazuje, jak należy stosować i uchwalać przepisy tak, aby "nie tworzyć udręki pod pozorem prawa". Ks. dr Jerzy – przywołując piękne określenie Prymasa Tysiąclecia «prawo w sercu, paragraf ogarnięty sercem» – przypomniał obecnemu pokoleniu ludzi młodych, czym grozi odrzucenie porządku prawnego – porządku, którego w swoim nauczaniu tak bronił Prymas Tysiąclecia, mówiąc o miłości i sprawiedliwości społecznej. Co więcej kardynał Wyszyński nauczał, że stosując zasady płynące z miłości i sprawiedliwości można na drodze pokojowej określić wzajemne prawa i obowiązki, rozstrzygać wiele problemów".
    Lucyna, prawnik
Wybrane fragmenty

„Godny podkreślania jest fakt, że kiedy św. Franciszek zrozumiał, że rosnące dysproporcje między nadmiernie bogatymi a niezmiernie biednymi są sprzeczne z duchem Ewangelii, postanowił działać. Zainicjował więc ‒ jak nazwał to Stefan Wyszyński ‒ „bezkrwawą rewolucję”; nikogo nie uśmiercił, nie wtrącił do więzienia, nie pozbawił własności, lecz poszedł z otwartym sercem do wszystkich ludzi. […]. [Prymas Wyszyński] przybliżając działalność Biedaczyny z Asyżu przypomniał, że przemiany społeczne na drodze pokojowej są możliwe. Dowodzi tego przykład świętego, który dokonał „rewolucji społecznej i ekonomicznej”, odwołując się do najgłębszej, szlachetnej motywacji obecnej w sercu każdego człowieka. Pokazał, że przemiana świata, struktur gospodarczych i politycznych zaczyna się od przemiany ludzkich serc".

„Stefan Wyszyński zauważał, że czasami dochodzi do sytuacji, które mogą budzić w ludziach specyficznie rozumiane „poczucie sprawiedliwości”. Stosuje ono zasadę odpłaty w myśl reguły „oko za oko”. Nie jest to jednak żadne rozwiązanie. Zgodnie z logiką miłości i sprawiedliwości społecznej nie tyle należy domagać się sprawiedliwości, ile ją świadczyć. Na tym właśnie polega chrześcijańska wizja życia rodzinnego, aby miłość była motywem wszelkich działań – w tym dążenia do sprawiedliwości: «Nie sztuka odnieść zwycięstwo nad żoną, nie sztuka odnieść zwycięstwo nad mężem, ale nad samym sobą. W małżeństwie wzajemna pomoc dwojga polega na tym, że ciągle odnoszą zwycięstwa, każde nad sobą»".

„Stefan Wyszyński podkreślał również, że wszelkie przepisy – czy to pochodzące od Boga, czy też od ludzi – muszą nieść w sobie nie tylko sprawiedliwość, ale i miłość. Sens pracy prawodawcy polega na tym, aby w stanowionych przepisach odkryć „sprawiedliwość z miłością zaślubione”, które pomogą w prosty sposób przekazywać skomplikowane zasady postępowania. Stefan Wyszyński postulował, aby zarówno osoby tworzące prawo, jak i pracownicy administracji państwowej mieli „prawo w sercu, paragraf ogarnięty sercem”, który pomoże określać jasną wykładnię prawa. Wyjaśniając to zagadnienie, prymas odwoływał się do znaku obecnego w każdym dokumencie prawniczym, czyli paragrafu – znaku stworzonego z dwóch pokręconych linii. Choć ludzie potrafią skomplikować nawet najprostsze kwestie jurydyczne, to jednak miłujący i sprawiedliwi rządzący i ich współpracownicy są zdolni pomóc w tej kwestii obywatelom państwa polskiego".

„Kiedy narasta konflikt o zachowanie praw, wyjściem nie jest stawianie coraz to nowych żądań, ale poszukiwanie rozwiązania w duchu miłości. S. Wyszyński nauczał: «Jeżeli wiedząc, że ‘mam prawo’, jednocześnie wiem, że łączy nas miłość, wtedy zanika entuzjazm dochodzenia własnych praw i pozostaje tylko miłość». Przepisy «pogłębiają» to uczucie we wspólnocie państwowej. Dzieje się tak, kiedy prawo służy Bogu i ludziom".

„Stefan Wyszyński nauczał, że zarówno państwo, jak i Kościół powinny być partnerami w trosce o dobro wspólne narodu. Wyjaśniał jednak, że każda z tych wspólnot czyni to z innych racji. Państwo zabiega o pomyślność społeczności narodowej w wymiarze doczesnym. Kościół zaś, dbając o nią, koncentruje swą uwagę na sferze życia duchowego. Jeżeli angażuje się w sprawy tego świata, to czyni to z powodów religijno-moralnych, gdyż od sposobu przeżywania życia doczesnego zależy życie wieczne. Naczelnym zadaniem państwa jest natomiast troska o dobro wspólne narodu polskiego w wymiarze doczesnym. Zdaniem Prymasa Tysiąclecia, winno ono współdziałać z innymi organizacjami społecznymi, a zwłaszcza z Kościołem katolickim. Obydwie strony, czyniąc to, powinny respektować swoją odrębność, a zarazem uzgadniać swoje działania tak, aby pomnażały one miłość i sprawiedliwość społeczną w Polsce".

„Przepowiadanie Stefana Wyszyńskiego na temat miłości i sprawiedliwości społecznej jest ważnym głosem w nieustannie toczącej się dyskusji nad relacją Kościół – państwo. Wiele aspektów tej dysputy w dobie integracji europejskiej nadal wymaga doprecyzowania. Wydaje się, że Prymas Tysiąclecia przypominał, że na współczesnym areopagu gorących dyskusji nie można zapomnieć o tradycji i kulturze chrześcijańskiej oraz o roli, jaką odgrywał Kościół katolicki. Dzięki nim można zrozumieć znaczenie miłości i sprawiedliwości społecznej jako ponadczasowych zasad regulujących wzajemne prawa i obowiązki w każdej ludzkiej wspólnocie, a zwłaszcza w rodzinie, narodzie i państwie. W ten sposób analiza prymasowskiego przepowiadania uzmysławia, że w dzisiejszym tak bardzo zmiennym świecie są pewne niezmienne stałe zasady życia społecznego, bez których niemożliwe jest funkcjonowanie ludzkiej cywilizacji. Fakt ten potwierdza zarazem, że nauczanie kardynała Wyszyńskiego na temat miłości i sprawiedliwości społecznej jest nadal atrakcyjne i aktualne".
  • Wydanie: pierwsze
  • Stron: 431
  • Data wydania: marzec 2014
  • Format: 157x228 mm
  • Wydawnictwo: APOSTOLICUM
  • Oprawa: miękka
  • ISBN: 978-83-7643-111-6
Polecam również rekolekcje do słuchania w formacie mp3 "Pakiet dla rodziny".
Więcej info tutaj.
ks. dr Jerzy Jastrzębski
Ks. dr Jerzy Jastrzębski jest kapłanem archidiecezji warszawskiej. Pracuje w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie, gdzie wykłada homiletykę, retorykę i  nauczanie kardynała Stefana Wyszyńskiego. Należy do Polskiego Towarzystwa Teologicznego i Stowarzyszenia Homiletów Polskich. Prowadzi rekolekcje inspirowane nauczaniem Prymasa Tysiąclecia.